Stotra (स्तोत्र)

Atha Dhyanam (अथ ध्यानम्)
ध्यायेत् सत्यं स्वरूपञ्च ब्रह्मरूपं गुणान्वितम्।
वृन्दावनं समं स्वर्णमुखीस्थं वरदायकम्।। १।।
शुक्लवर्णं दिव्यवासं राधारमणरूपिणम्।
हरनाथं दिव्यमूर्त्तिं कुसुमप्रभयायुतम्।। २।।
Dhyayet satyam swarupancha brahmarupam gunanvitam.
Vrindavanam samam swarnamukhistham varadayakam.. 1..
Shuklavarnam divyavasam radharamanarupinam.
Haranatham divyamurttim kusumaprabhayayutam.. 2..
अनुवाद – हरनाथ का निम्नलिखित रूप में ध्यान करें – वे सत्यस्वरूप, सगुण ब्रह्ममूर्ति, वृन्दावन के समान सोणामुखी ग्राम में स्थित, वरदाता, शुद्ध वर्ण (ब्राह्मण अथवा गौर वर्ण), दिव्य आलय समन्वित, राधारमणरूपी, दिव्यमूर्ति और कुसुमप्रभा से युक्त हैं; (पत्नी का नाम कुसुम है, इसलिए कुसुमप्रभायुक्त शब्द से ‘सस्त्रीक’ भाव सूचित होता है; ध्यान के समय दम्पत्ति की युगल मूर्ति ध्येय है; अन्य अर्थ जैसे पुष्प के समान मनोहर कान्ति वाले, पुष्पमाल्य से भूषित इत्यादि।)
Translation – Meditate upon Haranath as follows: He is the embodiment of truth, the manifested form of Brahman with attributes, residing in Sonamukhi village which is akin to Vrindavan, the bestower of boons, of pure complexion, dwelling in a divine abode, taking the form of Radharaman, a divine figure, and radiating with the luster of Kusum (His wife’s name is Kusum, hence the couple’s dual form is to be meditated upon; it also means having a captivating aura like a flower).

Avahanam (आवाहनम्)
आगच्छ हरनाथ त्वं कुसुमदेव्याः समन्वितः।
यावत् पूजां करिष्येहं तावच्चात्र स्थिरोभव।। ३।।
Aagachchha haranatha twam kusumadevyah samanvitah.
Yavat pujam karishyeham tavacchatra sthirobhava.. 3..
अनुवाद – हे हरनाथ, आप पत्नी कुसुमकुमारी देवी के साथ पधारें; जब तक मैं पूजा करूँ, तब तक यहीं उपस्थित रहें।
Translation – O Haranath, please come along with your wife Kusumkumari Devi; stay here as long as I perform this worship.

Asanam (आसनम्)
सुवर्णरजतैर्युक्तं क्षौमवस्त्रविभूषितम्।
आसनं गृह्यतां देव हरनाथ नमोऽस्तुते।। ४।।
Suvarnarajatairyuktam kshaumavastravibhushitam.
Asanam grihyatam deva haranatha namo’stute.. 4..
अनुवाद – हे देव हरनाथ, आप इस सुवर्ण-रजत संयुक्त क्षौम वस्त्र (रेशमी या ऊनी) से विभूषित आसन को ग्रहण करें; आपको नमस्कार है।
Translation – O Lord Haranath, please accept this seat adorned with gold and silver and covered with silk/woolen clothes; I bow to you.

Padyam (पाद्यम्)
हरनाथ नमस्तेऽस्तु भक्तानामभयप्रदः।
पाद्यं गृहाण देवेश मम सौख्यं विवर्धय।। ५।।
Haranatha namaste’stu bhaktanamabhayapradah.
Padyam grihana devesha mama saukhyam vivardhaya.. 5..
अनुवाद – हे हरनाथ! आपको नमस्कार है, आप भक्तों को अभय प्रदान करने वाले हैं; हे देवेश, पाद्य ग्रहण कर मेरे सुख की वृद्धि करें।
Translation – Salutations to you, O Haranath, the granter of fearlessness to your devotees; O Lord of Gods, accept this water for washing your feet and increase my happiness.

Arghyam (अर्घ्यम्)
कार्यकारणरूपस्त्वम् इन्द्रियाणाम् अधीश्वर।
हरनाथ मया दत्तो अर्घ्योऽयं प्रतिगृह्यताम्।। ६।।
Karyakaranarupastwam indriyanam adhishwara.
Haranatha maya datto arghyo’yam pratigrihyatam.. 6..
अनुवाद – हे इन्द्रियों के अधीश्वर हरनाथ, कार्य और कारण दोनों आप ही हैं; मेरे द्वारा दिया गया यह अर्घ्य ग्रहण करें। कार्य और कारण मिलकर जो होता है, वही “सर्वं खल्विदं ब्रह्म” है। हरनाथ यहाँ ब्रह्म की ही एक सुंदर मूर्ति के रूप में स्तुत हो रहे हैं। यह भाव पुष्ट होने पर क्रमशः सर्वत्र ब्रह्म दर्शन और सर्वदा ब्रह्मसंग लाभ की योग्यता बढ़ती है और विश्वरूप दर्शन के उपयोगी दिव्य दृष्टि उत्पन्न होती है।
Translation – O Lord of the senses Haranath, you are both the cause and the effect; please accept this Arghya (offering) given by me. The union of cause and effect is ‘All this is indeed Brahman’. This fosters divine vision to see Brahman everywhere.

Achamanam (आचमनम्)
सर्वतीर्थस्वरूपं च सर्वसन्तापहारकम्।
हरनाथ मया दत्तं जलमाचम्यतां विभो।। ७ ।।
Sarvatirthaswarupam cha sarvasantapaharakam.
Haranatha maya dattam jalamachamyatam vibho.. 7..
अनुवाद – हे विभो हरनाथ, आप सर्वतीर्थस्वरूप और सर्व सन्तापहारक हैं, मेरे द्वारा दिए गए इस जल से आचमन करें।
Translation – O omnipresent Haranath, you are the embodiment of all pilgrimages and the destroyer of all sorrows. Please sip this water (Achaman) offered by me.

Panchamritasnanam (पञ्चामृतस्नानम्)
पञ्चामृतैः परं स्नानं हरनाथ दयानिधे।
कुसुमदेव्याः समायुक्तं गृह्यतां परमेश्वरः।। ८।।
Panchamritaih param snanam haranatha dayanidhe.
Kusumadevyah samayuktam grihyatam parameshwara.. 8..
अनुवाद – हे दयानिधि हरनाथ, हे परमेश्वर, आप पत्नी कुसुमकुमारी देवी के साथ पंचामृत द्वारा उत्तम स्नान करें।
Translation – O ocean of mercy Haranath, O Supreme Lord, please accept this excellent bath with Panchamrita along with your wife Kusumkumari Devi.

Paya Snanam (पय स्नानम्)
कामधेनुभवं दुग्धं सर्वेषां तृप्तिदायकम्।
स्नानार्थं च मया दत्तं हरनाथ प्रगृह्यताम्।। ९।।
Kamadhenubhavam dugdham sarvesham triptidayakam.
Snanartham cha maya dattam haranatha pragrihyatam.. 9..
अनुवाद – दूध, कामधेनु से उत्पन्न और सभी को तृप्ति देने वाला है; हे हरनाथ, मेरे द्वारा दिया गया दूध स्नान के लिए ग्रहण करें।
Translation – Milk is produced from Kamadhenu (the wish-fulfilling cow) and brings satisfaction to all; O Haranath, please accept the milk offered by me for your bath.

Dadhisnanam (दधिस्नानम्)
सर्वेषां देवमर्त्यानां प्रियं चन्द्रं समं दधिः।
हरनाथ मया दत्तं स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम्।। १०।।
Sarvesham devamartyanam priyam chandram samam dadhih.
Haranatha maya dattam snanartham pratigrihyatam.. 10..
अनुवाद – दही, देव और मानव सभी का प्रिय, चन्द्रमा के समान है; हे हरनाथ, मेरे द्वारा दिया गया दही स्नान के लिए ग्रहण करें।
Translation – Curd is dear to all gods and mortals, and is like the moon; O Haranath, please accept the curd offered by me for your bath.

Ghritasnanam (घृतस्नानम्)
आज्यं हविशं परमं आहार्यं सर्वतृप्तिदं।
स्नानार्थं गृह्यतां देव हरनाथ नमोऽस्तुते।। ११।।
Ajyam havisham paramam aharyam sarvatriptidam.
Snanartham grihyatam deva haranatha namo’stute.. 11..
अनुवाद – घी, हविष्य के रूप में परम आहार्य और सर्वतृप्तिप्रद है; हे देव हरनाथ, इसे स्नान के लिए ग्रहण करें। आपको नमस्कार है।
Translation – Ghee (clarified butter) is the supreme offering and food, satisfying all; O Lord Haranath, please accept it for your bath. Salutations to you.

Madhusnanam (मधुस्नानम्)
वनस्पतिः रसोद्भूतम् क्षौद्रम् अमृतसन्निभम्।
निवेदितं च स्नानार्थं हरनाथ प्रगृह्यताम्।। १२।।
Vanaspatir rasodbhutam kshaudram amritasannibham.
Niveditam cha snanartham haranatha pragrihyatam.. 12..
अनुवाद – सुगन्धित पुष्पों से उत्पन्न, अमृततुल्य मधु स्नान के लिए निवेदित कर रहा हूँ; हे हरनाथ ग्रहण करें।
Translation – Honey, born from the nectar of flowers and resembling ambrosia, is offered for your bath; O Haranath, please accept it.

Sharkarasnanam (शर्करास्नानम्)
इक्षुकाण्ड रसोद्भूतं दिव्यशर्करया विभो।
स्नानं समर्पयाम्यद्य हरनाथ नमोऽस्तुते।। १३।।
Ikshukanda rasodbhutam divyasharkarayā vibho.
Snanam samarpayamyadya haranatha namo’stute.. 13..
अनुवाद – हे विभो हरनाथ, आज दिव्य शर्करा द्वारा इक्षुकाण्ड-रस से उत्पन्न स्नान आपको समर्पित कर रहा हूँ अर्थात् आपको स्नान करा रहा हूँ; आपको नमस्कार है।
Translation – O Lord Haranath, today I offer you a bath with divine sugar derived from sugarcane juice; Salutations to you.

Gandhodak Snanam (गन्धोदक् स्नानम्)
कर्पूरवासितं तोयं सुगन्धिद्रव्य संयुतम्।
गन्धोदकं मया दत्तं हरनाथ प्रगृह्यताम्।। १४।।
Karpuravasitam toyam sugandhidravya samyutam.
Gandhodakam maya dattam haranatha pragrihyatam.. 14..
अनुवाद – हे हरनाथ, मेरे द्वारा दिया गया यह कर्पूरवासित, सुगन्धित द्रव्यों से युक्त जल, गन्धोदक के रूप में ग्रहण करें।
Translation – O Haranath, please accept this camphor-scented water mixed with fragrant substances, offered by me as Gandhodak.

Vastrani (वस्त्राणि)
वेदमन्त्रस्वरूपानि सामसंयोजितानि च।
सर्ववर्णप्रदानि च वासांसि प्रतिगृह्यताम्।। १५।।
Vedamantraswarupani samasamyojitani cha.
Sarvavarnapradani cha vasamsi pratigrihyatam.. 15..
अनुवाद – वेदमन्त्रस्वरूप, सामसंयुक्त और शुभवर्णप्रद ये वस्त्र ग्रहण करें। (साम संयोजित शब्द का वेद पक्ष में अर्थ है सामगानयुक्त। वस्त्र पक्ष में इसका अर्थ है, पतले-मोटे धागे की असमानता के बजाय समान रूप से बुने हुए; अथवा एक शब्द में उत्तम वस्त्र। शुभवर्णप्रदानि शब्द का वेद पक्ष में अर्थ है स्वर-व्यंजन दोनों प्रकार के वर्णों से निर्मित; वस्त्र पक्ष में इसका अर्थ है श्वेत वर्ण बिखेरने वाला)।
Translation – Please accept these clothes which embody Vedic mantras, are harmoniously woven, and radiate auspicious colors.

Yajnopavitam (यज्ञोपवीतम्)
ब्रह्माविष्णुशिवेनैव योजितं त्रिगुणात्मकं।
दत्तं यज्ञोपवीतं तद् गृह्यताम् श्रीहरप्रभो।। १६।।
Brahmavishnushivenaiva yojitam trigunatmakam.
Dattam yajnopavitam tad grihyatam shriharaprabho.. 16..
अनुवाद – ब्रह्मा, विष्णु और शिव द्वारा योजित, त्रिगुणात्मक, यज्ञोपवीत दिया गया; हे प्रभो श्री हर, इसे ग्रहण करें।
Translation – O Lord Shri Hara, please accept this sacred thread (Yajnopavitam) offered to you, which is established by Brahma, Vishnu, and Shiva, and embodies the three gunas (qualities).

Chandanam (चन्दनम्)
कुङ्कुमेन समायुक्तं कर्पूरेण सुवासितं।
चन्दनं गृह्यतां देव हरनाथ नमोऽस्तुते।। १७।।
Kunkumena samayuktam karpurena suvasitam.
Chandanam grihyatam deva haranatha namo’stute.. 17..
अनुवाद – हे देव हरनाथ, कुमकुम मिश्रित, कर्पूर से सुवासित चन्दन ग्रहण करें, आपको नमस्कार है।
Translation – O Lord Haranath, accept this sandalwood paste mixed with saffron (kumkum) and scented with camphor; Salutations to you.

Alankarah (अलङ्काराः)
हिरण्येन समायुक्तान् सद्रत्नैश्च विभूषितान्।
अलङ्कारान् मया दत्तान् हरनाथ प्रगृह्यताम्।। १८।।
Hiranyena samayuktan sadratnaishcha vibhushitan.
Alankaran maya dattan haranatha pragrihyatam.. 18..
अनुवाद – हे हरनाथ, सुवर्ण-रजत संयुक्त, उत्तम रत्नों से विभूषित, मेरे द्वारा दिए गए इन अलंकारों को ग्रहण करें।
Translation – O Haranath, please accept these ornaments offered by me, crafted with gold and silver and adorned with precious gems.

Pushpani (पुष्पाणि)
मल्लिका केतकी जाती वल्ल्यादि कुसुमानि च।
कुसुमदेव्याः समायुक्तं हरनाथं प्रगृह्यताम्।। १९।।
Mallika ketaki jati vallyadi kusumani cha.
Kusumadevyah samayuktam haranatham pragrihyatam.. 19..
अनुवाद – हे हरनाथ, पत्नी कुसुमकुमारी देवी के साथ आप इन मल्लिका, केतकी, चमेली (जाती), वल्ली आदि पुष्पों को ग्रहण करें।
Translation – O Haranath, please accept these flowers like Jasmine (Mallika), Ketaki, Jati, and creepers, along with your wife Kusumkumari Devi.

Tulasipatram (तुलसीपत्रम्)
एतत् सचन्दन तुलसीपत्रम् जगद्धृताय श्रीहरनाथाय सदा पश्यन्ति सूरयः दिवीव चक्षुराततम्।
ओम् नमस्ते बहुरूपाय विष्णवे परमात्मने स्वाहा।।
Etat sachandana tulasipatram jagaddhritaya shriharanathaya sada pashyanti surayah diviva chakshuratatam.
Om namaste bahurupaya vishnave paramatmane swaha..

Dhupam (धूपम्)
सुगन्धद्रव्यसम्भुतो धूपः सौगन्ध संयुतः।
गृह्यताम् हरनाथ त्वं देवानां हृदयङ्गमः।। २०।।
Sugandhadravyasambhutho dhupah saugandha samyutah.
Grihyatam haranatha twam devanam hridayangamah.. 20..
अनुवाद – हे देवों के अन्तरंग (प्रिय, रहस्य जानने वाले आदि) हरनाथ, आप सुगन्धित द्रव्यों से उत्पन्न और उत्तम गन्धयुक्त इस धूप को ग्रहण करें।
Translation – O Haranath, who is beloved to the hearts of the gods, please accept this incense (Dhupa) created from fragrant substances and rich in beautiful aromas.

Deepam (दीपम्)
घृतेन पुरितं दीप्तं वह्निना वर्तिसंयुतम्।
दीपं गृहाण लोकानां ध्वान्तमं सुमनस्पते।। २१।।
Ghritena puritam diptam vahnina vartisamyutam.
Deepam grihana lokanam dhvantamam sumanaspate.. 21..
अनुवाद – हे सुमनस्पते, हे लोकों के अंधकार नाशक, आप इस घृतपूर्ण, अग्नि के संयोग से प्रज्वलित, बत्ती (पलीता) युक्त दीप को ग्रहण करें। (ऐसा दीप प्रकृष्ट दीप है, उसका प्रकाश पवित्र, नयनाभिराम होता है और शीघ्र बुझता नहीं है, आप भी आध्यात्मिक रूप से वैसे ही हैं; अतः ऐसा दीप आपका योग्य उपहार है。)
‘सुमनस्पति’ शब्द के कई अर्थ होते हैं। देवेश, कुसुम-वल्लभ – जिनकी पत्नी का नाम कुसुम है अथवा जिनका अंतःकरण उत्तम है, ऐसे सभी लोगों के जो पति हैं अर्थात् जिनके आश्रित जन सभी सज्जन हैं, या जो साधुओं में श्रेष्ठ हैं इत्यादि।
Translation – O Sumanaspate (Lord of pure hearts / Lord of Kusum), destroyer of the world’s darkness, please accept this lamp filled with ghee, illuminated with fire, and fitted with a wick.

Naivedyam (नैवेद्यम्)
घृतेन परिपक्वान्नं शुद्धं शर्करया युतम्।
नैवेद्यं गृह्यतां देव हरनाथ दयानिधे।। २२।।
Ghritena paripakvannam shuddham sharkaraya yutam.
Naivedyam grihyatam deva haranatha dayanidhe.. 22..
अनुवाद – हे देव दयानिधि, घृतपक्व, पवित्र, शर्करायुक्त निवेदनीय द्रव्य ग्रहण करें।
Translation – O merciful Lord Haranath, please accept this offering of pure food cooked in ghee and mixed with sugar.

Paniyodakam (पानीयोदकम्)
इदम् पानीयोदकं ओम् नमः कुसुम हरनाथाय नमः।
Idam paniyodakam om namah kusuma haranathaya namah.

Punarachamanam (पुनराचमनम्)
सर्वसन्तापहारं च गङ्गायां यामुनं निर्मलं जलम्।
दत्तमाचमनं तेन प्रीयतां सुमनस्पतिः।। २३।।
Sarvasantapaharam cha gangayam yamunam nirmalam jalam.
Dattamachamanam tena priyatam sumanaspatih.. 23..
अनुवाद – सर्व सन्तापहारक निर्मल गंगा अथवा यमुना का जल आचमन के लिए प्रदान किया गया; सुमनस्पति (देवेश, कुसुमवल्लभ इत्यादि) हरनाथ इससे प्रसन्न हों।
Translation – Pure water from the Ganga or Yamuna, which removes all suffering, is offered for Achaman; may Lord Haranath (Sumanaspati) be pleased with it.

Dakshina (दक्षिणा)
सुवर्णरजताख्यां च दक्षिणां पुष्परूपिणीं।
गृह्यताम् हरनाथ त्वं परमानन्द दो भव।। २४।।
Suvarnarajatakhyam cha dakshinam pushparupinim.
Grihyatam haranatha twam paramananda do bhava.. 24..
अनुवाद – सुवर्ण, रजत, ताम्र और पुष्परूप अन्य प्रकार की दक्षिणा ग्रहण करके, हरनाथ परमानन्ददायक हों।
Translation – O Haranath, please accept this Dakshina in the form of gold, silver, copper, and flowers, and bestow supreme bliss upon us.

Tambulam (ताम्बूलम्)
कर्पूरैला लवङ्गानि तमाखुपत्र संयुतम्।
ताम्बुलं गृह्यतां देव हरनाथ नमो नमः।। २५।।
Karpurela lavangani tamakhupatra samyutam.
Tambulam grihyatam deva haranatha namo namah.. 25..
अनुवाद – हे देव, कर्पूर, इलायची, लौंग आदि विविध मसाले और तमाखु पत्र (तंबाकू/पान के पत्ते) युक्त ताम्बूल ग्रहण करें, हे हरनाथ, आपको बार-बार नमस्कार।
(नमः शब्द का एक अर्थ किसी ओर नति या आकर्षण है; इसलिए ‘हरनाथ आपको नमस्कार’, इस वाक्य का एक अर्थ यह भी हो सकता है कि ‘हरनाथ आपका चित्त मेरी ओर आकृष्ट हो – आपके और मेरे बीच अनुराग बढ़े’ – ऐसी प्रार्थना भी हो सकती है)।
Translation – O Lord Haranath, please accept this betel leaf preparation (Tambulam) enriched with camphor, cardamom, cloves, and tobacco leaves. Salutations to you again and again.

Aratrikam (आरात्रिकम्)
कर्पूरयुक्तं परमं प्रदीपम् ददामि देव वर प्रसीद।
मोहान्धकारं त्वरितं निवार्य्यं ज्ञानप्रदीपं प्रकटी करोतु।। २६।।
Karpurayuktam paramam pradipam dadami deva vara prasida.
Mohandhakaram tvaritam nivaryyam jnanapradipam prakati karotu.. 26..
अनुवाद – कर्पूर युक्त उत्कृष्ट आलोक आपको दे रहा हूँ, हे देववर प्रसन्न हों। मोहान्धकार को दूर करके कर्पूर के आलोक के समान दिव्य ज्ञान का आलोक शीघ्र प्रकट करें।
Translation – I offer you this excellent lamp containing camphor, O supreme Lord, please be gracious. Dispelling the darkness of delusion, swiftly manifest the lamp of divine knowledge.
चान्द्रं तेजमहो त्वयि रविकरास्त्वैव सन्दृश्यते।
अग्नेर्ज्योतिरपि त्वयि प्रतिदिनं सन्दृश्यते हे हर।।
सर्वज्योतिर्म्मयं ध्यतस्तव विभोरूपं प्रकाशान्वितं।
ध्वान्तं नाशय तेन ध्यज्ञजनकं आरात्रिकं गृह्यताम्।। २७।।
Chandram tejamaho twayi ravikarastwaiva sandrishyate.
Agnerjyotirapi twayi pratidinam sandrishyate he hara..
Sarvajyotirmmayam dhyatastava vibhorupam prakashanvitam.
Dhvantam nashaya tena dhyajnajanakam aratrikam grihyatam.. 27..
अनुवाद – अहो आपमें चन्द्रतेज है; सूर्य की किरणें आपमें ही दिखाई देती हैं; अग्नि की ज्योति भी प्रतिदिन आपमें ही दृष्ट होती है; हे हर आपका वह सर्वज्योतिर्मय रूप ऐसा प्रकाशगुण युक्त है; इसलिए यह आरती आपके ग्रहण योग्य हो और आप हमारे अज्ञानरूपी अंधकार का नाश करें। (गुरुरूपी परब्रह्म, अज्ञान तिमिर नाशक के रूप में वंदित हैं; यह उत्कृष्ट वंदना अतः शास्त्र समर्थित है।)
Translation – O, the brilliance of the moon, the rays of the sun, and the light of fire are all seen in you every day, O Hara. Your all-illuminating form is full of radiant qualities; therefore, please accept this Arati and destroy our darkness of ignorance.

Arati (आरति)
।। जय हरनाथ जय कुसुमकुमारी जय।।
.. Jaya haranatha jaya kusumakumari jaya ..

Pradakshinam (प्रदक्षिणम्)
अस्माकं यानि पापानि जन्मान्तर कृतानि च।
प्रदक्षिण पदेनैव तानि नाशय हे हर।। २८।।
Asmakam yani papani janmantara kritani cha.
Pradakshina padenaiva tani nashaya he hara.. 28..
अनुवाद – हमारे जो भी पाप जन्मान्तर के हैं, हे हर, प्रदक्षिणा के फलस्वरूप उन सभी का नाश करें।
Translation – Whatever sins we have accumulated over our past lives, O Hara, please destroy them all as a result of this circumambulation (Pradakshina).

Pushpanjali (पुष्पाञ्जलि)
यो देवैसमुपास्यते जगपति राधापतिः सुन्दरः।
श्यामः श्रीयमुनातीरे विचरतो वेणुं मुहुर्वादयन्।।
गोपीनां हृदयेषु शंवितनुते भक्तान् सदा रक्षते।
सोयं श्रीकुसुमप्रियासह हरः कृष्ण स्वरूपो वतु।। १।।
Yo devaisamupasyate jagapati radhapatih sundarah.
Shyamah shriyamunatire vicharato venum muhurvadayan..
Gopinam hridayeshu shamvitanute bhaktan sada rakshate.
Soyam shrikusumapriyasaha harah krishna swarupo vatu.. 1..
अनुवाद – जो देवगणों द्वारा उपासित होते हैं, जो यदुपति, राधापति, सुंदर, श्रीकृष्ण श्रीयमुना तट पर बार-बार वेणु बजाते हुए विचरण करते हुए गोपियों के हृदय में सुख का विस्तार करते हैं, भक्तों की सर्वदा रक्षा সুইস रक्षा करें, वे श्रीकृष्णस्वरूप यह श्रीकुसुमप्रिया सहित हरनाथ हमारी रक्षा करें।
Translation – The one who is worshipped by the gods, the Lord of the universe, the Lord of Radha, the beautiful dark-complexioned Lord Krishna who wanders on the banks of the Yamuna repeatedly playing the flute, bringing joy to the hearts of the Gopis and always protecting His devotees—may that Haranath, in the form of Krishna, along with his beloved Kusum, protect us.
यो दिव्य स्वनमुत्तमं प्रकटयन् संमोहयन् वेणुना।
सर्व स्थावर जङ्गमानि युगपत् राधायुत तोषयन्।।
वृन्दारण्यभुवं च तत्र विचरन्यो पालयत्युत्तमः।
सोयं श्रीकुसुमप्रियासह हरः कृष्ण स्वरपो वतु।। २।।
Yo divya swanamuttamam prakatayan sammohayan venuna.
Sarva sthavara jangamani yugapat radhayuta toshayan..
Vrindaranyabhuvam cha tatra vicharanyo palayatyuttamah.
Soyam shrikusumapriyasaha harah krishna swarupo vatu.. 2..
अनुवाद – जो उत्तम पुरुष राधा के सहचर होकर वृन्दावन भूमि में विचरण कर रहे हैं, वेणु की सहायता से दिव्य उत्तम स्वर प्रकट करके चराचर स्थावर-जंगम और उस वृन्दावन का युगपत् पालन कर रहे हैं, आनंद में रख रहे हैं और मुग्ध कर रहे हैं, वे श्रीकृष्णस्वरूप यह श्रीकुसुमप्रिया सहित हरनाथ हमारी रक्षा करें।
Translation – The supreme being who roams the land of Vrindavan alongside Radha, producing divine and beautiful melodies with his flute, simultaneously nurturing, delighting, and enchanting all moving and unmoving beings of Vrindavan—may that Haranath, in the form of Krishna, along with his beloved Kusum, protect us.
यो ब्रह्मा शिव सर्व देव मुनिभिर्दिब्यैः स्तवैः स्तूयते।
सः श्रीगोपसखायुतो ब्रजभुवि धेनून् सदा पाल्यते।।
यो गोपैः परिवेष्टि तस्व समदृक् संभोजयन्मुच्यते।
सोयं श्रीकुसुमप्रियासह हरः कृष्ण स्वरूपो वतु।। ३।।
Yo brahma shiva sarva deva munibhirdibyaih stavaih stuyate.
Sah shrigopasakhayuto brajabhuvi dhenun sada palyate..
Yo gopaih pariveshti tasva samadrik sambhojayanmuchyate.
Soyam shrikusumapriyasaha harah krishna swarupo vatu.. 3..
अनुवाद – जो ब्रह्मा, शिव आदि समस्त देवताओं और मुनियों द्वारा दिव्य स्तुतियों से स्तुत होते हैं, वे श्रीकृष्ण गोप सहचरों से घिरे होकर ब्रजभूमि में गायों का सर्वदा पालन करते हैं। जो गोपों के बीच रहकर भी समदृक् (समदर्शी या सभी बातों का ध्यान रखने वाले) सबको भोजन कराकर तृप्ति पाते हैं, वे श्रीकृष्ण स्वरूप यह श्रीकुसुमप्रिया सहित हरनाथ हमारी रक्षा करें।
Translation – The one who is praised by Brahma, Shiva, and all gods and sages with divine hymns; who, surrounded by his cowherd friends, always tends the cows in the land of Vraja; who, remaining impartial while being amidst the cowherds, finds satisfaction in feeding them—may that Haranath, in the form of Krishna, along with his beloved Kusum, protect us.
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यन्मया भक्ति भावतः।
अर्पितं प्रेमतो देव हरनाथ प्रगृह्यताम्।। ४।।
Patram pushpam phalam toyam yanmaya bhakti bhavatah.
Arpitam premato deva haranatha pragrihyatam.. 4..
अनुवाद – पत्र, पुष्प, फल, जल जो कुछ भी मैंने भक्तिपूर्वक अर्पित किया, हे देव हरनाथ, प्रेमवश उन सबको ग्रहण करें।
Translation – Whatever leaf, flower, fruit, or water I have offered with devotion, O Lord Haranath, please accept it out of love.
भावहीनं भक्तिहीनं मन्त्रहीनञ्च पूजनम्।।
न्यूनं यत् परिपूर्णञ्च हरनाथ करोतु नः।। ५।।
Bhavahinam bhaktihinam mantrahinancha pujanam..
Nyunam yat paripurnancha haranatha karotu nah.. 5..
अनुवाद – यह पूजा भावहीन, भक्तिहीन और मन्त्रहीन है; हमारी जो भी त्रुटि है, हरनाथ उसे परिपूर्ण करें।
Translation – This worship is devoid of pure emotion, devotion, and proper mantras; whatever shortcomings are there, may Haranath make it complete and perfect.
जगन्नाथं सदैकत्वं मन्त्रदमरिसूदनम्।
दामोदरञ्च भक्तानाम् दामैर्बन्धं जनार्दनम्।। ६।।
गोपालरूपिणं देवं कुसुमाङ्गसमन्वितम्।
हरनाथं सदा भक्त्या प्रणमामि हि भक्तितः।। ७।।
Jagannatham sadaikatwam mantradamarisudanam.
Damodarancha bhaktanam damairbandham janardanam.. 6..
Gopalarupinam devam kusumangasamanvitam.
Haranatham sada bhaktya pranamami hi bhaktitah.. 7..
अनुवाद – जो जगन्नाथ, सदैव एक भाव, मंत्रदाता, शत्रु नाशक, दामोदर, भक्तों के दाम (प्रेम-बंधन) में बंधे, जनार्दन, गोपालरूपी देवता, कुसुमांग से युक्त हैं, उन हरनाथ को सर्वदा भक्तिभाव से प्रणाम करता हूँ।
Translation – I always bow with deep devotion to Haranath, who is the Lord of the Universe (Jagannath), ever constant, the giver of mantras, the destroyer of foes, Damodara (bound by the love-cords of devotees), Janardana, the deity in the form of Gopal, and who is united with Kusum.
सर्व पापेषु संरक्षन् तारयस्व दयानिधे।
प्रार्थना सह पुष्पाणि गृहाण हृदयङ्गमः।। ८।।
Sarva papeshu samrakshan tarayasva dayanidhe.
Prarthana saha pushpani grihana hridayangamah.. 8..
अनुवाद – हे दयानिधि हरनाथ, सभी पापों से रक्षा करते हुए हमारा उद्धार करें। हे अंतरंग (मन की बात जानने वाले अर्थात् जिनसे मन की बात छिपाई नहीं जा सकती, ऐसे अति प्रिय स्वजन) प्रार्थना सहित इन पुष्पों (पुष्पांजलि) को ग्रहण करें।
Translation – O ocean of mercy Haranath, protect us from all sins and grant us salvation. O intimately beloved Lord who knows the heart, please accept these flowers (Pushpanjali) along with my prayers.
।। इति मन्त्रपुष्पाञ्जलिः।।
श्री हरनाथ षोडशोपचार पूजनं समाप्तम्।।
रचयिता – शास्त्री दामोदर कानजी।।
.. Iti mantrapushpanjalih ..
Shri haranatha shodashopachara pujanam samaptam ..
Rachayita – Shastri Damodar Kanji ..
Special Note
The original Sanskrit book “Shri Haranath Pujan Vidhi” was published in Mumbai in 1920 on Thakur Haranath’s birthday by his ardent devotee ‘Shastri Damodar Kanji’. He was a prominent logician, a Sanskrit scholar, and a religious advisor to the Gaekwad of Baroda. Since 1920, Thakur Haranath has been worshipped according to this ‘Shri Haranath Pujan Vidhi’ in numerous puja ceremonies. Later, in 1980, ‘Bimala Ma’ translated the book into Gujarati and published it. After that, in 2022, Shri Hariprasad Chakraborty from Ranchi published the Bengali translation of the book while keeping the original hymns in Sanskrit in his book “Shri Haranath” and then It was published on the “Premleela Purushottam KusumHaranath” Magazine 2022 Issue. Most importantly, this “Shri Haranath Pujan Vidhi” is officially recognized and approved by Thakur Haranath Himself.














